FIFO (First In First Out) Yöntemi ve e-Ticaretteki Avantajları

FIFO (First In First Out) Nedir?

FIFO (First In, First Out), Türkçesiyle “İlk Giren İlk Çıkar”, stok ve maliyet hesaplama yöntemidir. Bu yönteme göre ilk giren ürün ilk satılan ve kullanılan üründür. Yöntemin mantığında stoklara ilk giren ürünler önce satılır, daha sonra giren ürünler ise depoda kalır. Örneğin, bir işletme önce tanesi 50 TL’lik 100 adet ürün alıp daha sonra 60 TL maliyetle 100 adet ürün alırsa ve 120 adet satış yaparsa, ilk 100 adet 50 TL üzerinden, kalan 20 adet ise 60 TL üzerinden hesaplanır.

FIFO e-Ticaret Stok Yönetiminde Nasıl Çalışır?

Depoya ilk giren ürünlerin ilk satılması prensibiyle işler. Aynı ürünü farklı tarihlerde ve ücretlerde tedarik eden işletme, sistem stoklarını giriş tarihine göre sıralar. Sipariş alındığı zaman en eski tarihli stoktan düşüm yapılır. Böylece depoda uzun süredir bekleyen ürünler önce gönderilir, yeni gelen ürünler ise daha sonra satılır. Bu yöntem genellikle son kullanma tarihi olan ürünlerde, sezonluk ürünlerde ve fiyat değişimlerinin sık yaşandığı durumlarda tercih edilir.

FIFO e-Ticarette Hangi İşletmeler İçin Uygundur?

FIFO, e-ticarette özellikle belirli işletmelerin kullanması açısından çok uygundur. Son kullanma tarihi olan, modası geçebilen veya fiziksel olarak bozulma riski bulunan ürünleri satan işletmeler, stokta bekleme süresini azaltarak hem ürün kaybını azaltabilir. Ayrıca gıda, kozmetik, ilaç, takviye edici gıda ve kişisel bakım ürünleri satan firmalar için ilk giren ürünün önce satılması hem yasal hem de operasyonel açıdan önemlidir. Ek olarak sezonluk ürün satan tekstil ve moda markaları için de FIFO avantaj sağlar çünkü eski sezon ürünlerin elde kalma riskini azaltır.

FIFO Yöntemi Nasıl Kurulur?

Deponuzda FIFO yöntemi kurmak için;

1. Stok girişlerini her ürün için giriş tarihi, miktarı ve birim maliyet bilgisini kapsayacak şekilde kayıt altına alın.
2. Aynı ürünün farklı alımlarını yaptıysanız bunları ayrı partiler olarak tanımlayın. Farklı tarihlerde gelen ürünler tek stok gibi değil, ayrı giriş partileri olarak takip edilmelidir.
3. Stok takip sisteminizi FIFO’ya göre ayarlayın. ERP veya e-ticaret altyapısı kullanıyorsanız sistemdeki stok düşüm yöntemi olarak “ilk giren ilk çıkar” seçilmelidir.
4. Depo yerleşimini de FIFO’ya göre düzenlemelisiniz. Eski tarihli ürünler daha önce satılacağı için ön rafa, yeni gelen ürünleri de arka raflara yerleştirin.
5. Sipariş geldiğinde her zaman en eski ürünlerden düşüm yapın. Sistem otomatik yapmıyorsa sevkiyat sırasında manuel olarak en eski tarihli ürün gönderilmelidir.

FIFO e-Ticarette Kar Marjlarını Nasıl Etkiler?

FIFO ilk alınan yani genellikle daha düşük maliyetli ürünler önce satıldığı için, enflasyonun etkili olduğu dönemlerde satış maliyeti daha düşük görünür. Bu da brüt kar marjının daha fazla olmasını sağlar.

Fiyatların sürekli yükseldiği bir ortamda en eski ve ucuz maliyetli stoklar önce satıldığı için karlılık kısa vadede artar. Ancak fiyatların düştüğü dönemlerde tam tersi yaşanabilir.

Ayrıca FIFO ile son kullanma tarihi olan, sezonluk olan ürünlerin daha hızlı satılmasını sağlar. Böylece em ürün kaybını hem de değer düşüşünü önlemeye yardımcı olur.

FIFO Uygularken Yapılan En Yaygın Hatalar

FIFO uygularken yapılan en yaygın hata, aynı ürüne ait farklı alımların tek bir stok gibi takip etmektir. Parti bazlı ayrım yapılmadığı zaman hangi ürünün daha önce geldiği takip edilemez ve sistem bozulur. Stok giriş tarihlerinin eksik ya da hatalı kaydetmek de büyük bir sorundur. Tarih ve maliyet bilgisi doğru girilmezse satış maliyeti yanlış hesaplanır ve kâr marjı hatalı çıkar.

Çok Kanallı Satışta FIFO Nasıl Uygulanır?

Çok kanallı satışlarda FIFO uygulamak için işletmenin tüm satış kanallarını tek bir merkezi stok sistemi üzerinden yönetmesi gerekir. Web sitesi, pazaryerleri, fiziksel mağaza vb. gibi farklı kanallardan gelen siparişler aynı stoktan yararlanmalıdır. Hangi kanaldan sipariş gelirse gelsin sistem en eski tarihli stoktan düşüm yapmalıdır. Ayrıca stok senkronizasyonu anlık veya düzenli aralıklarla yapılmalıdır. Böylece kanallar arası stok tutarsızlığı önlenebilir. Bu şekilde çok kanallı satışta FIFO düzenli ve doğru şekilde uygulanabilir.

FIFO Yönteminin Avantajları Nelerdir?

FIFO yönteminin işletmelere sağladığı avantajları şöyle özetleyebiliriz:

• Son kullanma tarihi olan ürünlerde bozulma riskini azaltır.
• Uygulaması pratiktir.
• Enflasyon dönemlerinde satış maliyetini düşük göstererek kâr marjını yüksek yansıtabilir.
• Depo düzenini ve parti takibini kolaylaştırır.
• Eski stokların depoda uzun süre beklemesini önler.

FIFO ile LIFO (Last In First Out) Arasındaki Farklar Nelerdir?

Bir diğer stok ve maliyet hesaplama yöntemi olan LIFO (Last In, First Out) yani “Son giren, ilk çıkar” anlamına gelir. FIFO ile LIFO arasındaki en temel fark stokların satışa hangi sırayla yansıtıldığıdır. FIFO’da ilk giren ürün ilk satılırken, LIFO’da adından da anlaşılacağı üzere son giren ürün ilk satılır. FIFO’da eski maliyetli ürünler önce gider yazılır, LIFO’da ise en güncel maliyetler önce satış maliyetine yansır.

LIFO’da maliyetler daha güncel ve yüksek olduğu için kâr daha düşük görünebilir. FIFO’da ise genellikle daha düşük satış maliyeti ve daha yüksek kâr gösterilir çünkü eski ve daha ucuz stoklar önce satılmış kabul edilir.